Trước đây, việc chọn số tài khoản ngân hàng thường chỉ dành cho khách hàng VIP, nhưng nay số tài khoản còn được rao bán công khai trên các trang mạng xã hội. Các ngân hàng đang khuyến cáo người dân cần cẩn trọng với những thông tin giao bán số tài khoản đẹp trên mạng xã hội.
Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và truyền thông khuyến cáo người dân hạn chế chia sẻ hình ảnh, video có giọng nói thật, thông tin cá nhân trên mạng xã hội. Nâng cao cảnh giác với các tin nhắn, cuộc gọi hỏi vay mượn tiền, yêu cầu chuyển tiền, kể cả xác nhận qua video nếu có dấu hiệu nghi ngờ. Chú ý kiểm tra kỹ thông tin tài khoản nhận tiền bằng cách gọi điện trực tiếp vào số điện thoại của người liên hệ (không gọi qua các ứng dụng miễn phí) để xác minh lại thông tin trước khi chuyển tiền.
Tội phạm lừa đảo trên không gian mạng diễn biến phức tạp và ngày càng tinh vi hơn khi chúng sử dụng Deepfake – công nghệ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) làm giả cuộc gọi video vào mục đích lấy dữ liệu khuôn mặt.
Ngày 16/6, Ngân hàng Hàng Hải (MSB) tiếp tục phát đi các thông báo đến khách hàng để cảnh báo về hình thức lừa đảo mới của các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng. Trong đó, hình thức lừa đảo mới nhất là sử dụng công nghệ Deepfake – giả hình ảnh và giọng nói để giả mạo cán bộ cơ quan nhà nước (công an, cơ quan thuế, tòa án…) hoặc người quen của nạn nhân để gọi video call (cuộc gọi trực tiếp bằng hình) với nạn nhân.Khi gọi video call, kẻ gian bằng các thủ đoạn khác nhau sẽ yêu cầu nạn nhân nhìn thẳng, nhìn sang trái, nhìn sang phải, nhìn lên, nhìn xuống. Đối tượng sẽ ghi lại video và sử dụng để mở tài khoản online (eKYC) tại các tổ chức tài chính – ngân hàng. Trong một số trường hợp, kẻ gian yêu cầu nạn nhân cung cấp thêm các thông tin cá nhân như số CMT/CCCD, số điện thoại, địa chỉ…
Khách hàng vô tình thực hiện theo các yêu cầu này đã gián tiếp giúp đối tượng có dữ liệu để đăng ký mở tài khoản thành công. Cuối cùng, kẻ gian sẽ sử dụng các tài khoản này với mục đích xấu.
Trước đó, vào đầu tháng 6, nhiều ngân hàng khác cũng đã phát đi thông báo khuyến cáo người dùng nâng cao cảnh giác với các đối tượng lừa đảo sử dụng tài khoản mạng xã hội (Zalo, Facebook…) hoặc tạo tài khoản mạng xã hội giả danh người thân của nạn nhân, sau đó các đối tượng này thu thập thông tin cá nhân, hình ảnh, video có giọng nói có sẵn và sử dụng công nghệ Deepfake để tạo ra các video giả mạo.
Từ đó, các đối sử dụng tài khoản mạng xã hội giả mạo hoặc chiếm đoạt được để nhắn tin mượn tiền hay nhờ chuyển tiền hoặc thông báo người thân của nạn nhân gặp nguy hiểm nhằm yêu cầu chuyển tiền gấp…; đồng thời thực hiện cuộc gọi video mạo danh, phát video giả nhằm xác thực thông tin, tăng độ tin cậy để lừa nạn nhân chuyển tiền.
Ông Ngô Minh Hiếu (HieuPC), chuyên gia an ninh mạng Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng Quốc gia, đồng sáng lập tổ chức Chongluadao.vn cho biết, hiện nay, các đối tượng lừa đảo ngày càng tinh vi và khó kiểm soát do sử dụng kết hợp công nghệ AI. Trong đó, công nghệ sử dụng Deepfake thời gian gần đây nở rộ, khiến nhiều người bị sập bẫy lừa đảo vì không biệt được đâu là người thật, người giả.
Ngoài ra, các chiêu thức lừa đảo chiếm đoạt quyền sử dụng số điện thoại rồi lấy tiền trong ứng dụng ngân hàng, ví điện tử cũng được các ngân hàng liên tục cảnh báo. Cụ thể, mới đây, nhiều khách hàng của Ngân hàng Vietcombank đã nhận được tin nhắn với nội dung: “Ứng dụng VCB Digibank của bạn được phát hiện kích hoạt trên thiết bị lạ. Nếu không phải bạn kích hoạt vui lòng bấm vào http://vietcombank.vn-vm.top để đổi thiết bị hoặc hủy để tránh mất tài sản”.
Hay như khách hàng của Ngân hàng MSB cũng nhận được tin nhắn với nội dung “Tài khoản của bạn đã đăng ký chương trình quảng cáo trên TikTok, mỗi tháng thu phí 2.250.000 VND. Vui lòng vào https://msb.vn-cvstop để kiểm tra hoặc hủy”. Tương tự, “Tai khoan cua ban da dang ky chuong trinh quang cao tren TikTok, moi thang thu phi 3,600,000 VND, vui long vào đuong link https://shb.vn-ibs.xyz de kiem tra hoạc đe huy”.
Tinh vi là những tin nhắn trên đều được gửi đến trong cùng mục với tin nhắn thật của ngân hàng, tên website cũng gần giống với tên miền của các ngân hàng. Chính điều này khiến cho nhiều người dùng không nghi ngờ mà cho rằng đây là tin nhắn do ngân hàng gửi.
Bàn vấn đề này, ông Lê Phạm Thiên Hồng Ân, chuyên gia nghiên cứu bảo mật IoT Trung tâm ATTT – VNPT cho biết, để có thể gửi các tin nhắn giả mạo ngân hàng (brandname), các đối tượng lừa đảo đã lợi dụng các điểm yếu tồn tại trong hạ tầng mạng viễn thông để từ đó thực hiện các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản người sử dụng. Cụ thể, hacker đã thực hiện giả mạo các trạm phát sóng BTS gửi tin nhắn brandname đến khách hàng.
Theo ông Hồng Ân, để đạt được điều này, hacker đã “ép” sóng nạn nhân bằng cách sử dụng kỹ thuật chuyển hướng sóng LTE về 2G, sau đó giả mạo cột sóng bằng cách tạo ra một mạng di động riêng, nhắn tin cho nạn nhân bằng brandname bất kỳ. Tuy nhiên, hiện khó có thể vá lổ hổng loại bỏ sóng 2G để ngăn chặn lừa đảo vì sẽ tốn rất nhiều chi phí.
Hiện nay, số tứ quý, lộc phát, số tiến 6789 hay số ngày sinh… được rao bán tràn lan trên mạng. Ít thì 500.000 đồng, nhiều lên tới cả trăm triệu đồng cho những dãy số hiếm như 9 số 8, 9 số 9. Chỉ cần bạn gọi điện tới một trang web quảng cáo là có kho số đẹp của hơn chục ngân hàng, người bán hướng dẫn phóng viên chỉ cần cung cấp chứng minh thư là mở được tài khoản.
Tuy nhiên, đại diện các Ngân hàng cho biết, theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, muốn mở tài khoản, người dùng bắt buộc phải tới quầy giao dịch ngân hàng để xác thực danh tính. Do đó, khách hàng cần hết sức cẩn trọng với những lời quảng cáo trên mạng. Hơn nữa, việc tự ý đưa chứng minh thư cho các đối tượng trên mạng cũng dẫn tới nguy cơ người dùng bị lộ thông tin cá nhân. Bản thân nhiều ngân hàng cũng đang cung cấp dịch vụ chọn số tài khoản đẹp. Tuy nhiên, giá cả, thủ tục đều được công khai tại các quầy giao dịch.
Các ngân hàng nhấn mạnh chỉ có hệ thống máy chủ ở ngân hàng mới kiểm tra được chính xác số tài khoản đã có người sử dụng hay chưa. Vì thế, việc mua bán qua đối tượng trung gian trên mạng có thể khiến người dân mất thêm các chi phí phát sinh không cần thiết.
Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và truyền thông khuyến cáo Đối với mỗi cá nhân cần đề cao tinh thần cảnh giác khi gặp phải phương thức, thủ đoạn nêu trên; không làm theo các yêu cầu của đối tượng lạ khi nhận được điện thoại, tin nhắn có nội dung liên quan đến giao dịch ngân hàng. Không mở hộ, cho thuê, bán tài khoản ngân hàng cho người khác, đặc biệt là những người không quen biết. Khi phát hiện đối tượng có hành vi mua, thuê người khác mở tài khoản ngân hàng cần báo ngay cho cơ quan Công an để có biện pháp ngăn chặn, xử lý theo quy định của pháp luật. Ngoài ra, người dân cần tuyệt đối không cung cấp các thông tin cá nhân, số điện thoại, địa chỉ nhà ở, trụ sở, số tài khoản ngân hàng, mã OTP…. cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào mà chưa xác định được nguồn gốc.
